Erfgoedbeheer & Erfgoedbehoud

voormalig-museum-moerman

Erfgoed beheren en behouden

In de jaren vijftig van de vorige eeuw was erfgoedbeheer en erfgoedbehoud nog niet gebruikelijk zoals tegenwoordig het geval is. Het erfgoed werd toen beheerd door oudheidkundige kringen en kamers, musea en archeologische verenigingen. Ieder bestuur beheerde zijn collectie op zijn manier. Daarom was er toen dus ook nog geen sprake van onderlinge samenwerking.

Erfgoedbeheer en erfgoedbehoud is belangrijk. Want erfgoed zegt iets over de geschiedenis en de cultuur van een land, instelling of vereniging. Erfgoed is tevens de gezamenlijke noemer van steden en hun bewoners door de eeuwen heen.

Deze bladzijde geeft een overzicht van de huidige instellingen die het erfgoed beheren en behouden, namelijk Erfgoed Gelderland en Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland.

Toenmalig erfgoedbeleid

In Apeldoorn richtte amateur-archeoloog en -historicus Jaap Moerman (1885-1965) zijn Historisch Museum Moerman op de Loolaan op. Zijn aanpak is een voorbeeld van hoe museumeigenaren toen over erfgoedbeheer en erfgoedbehoud dachten.

voormalig-museum-moerman
Historisch Museum Moerman (CODA Beeldbank)

Aan het eind van de jaren vijftig groeide landelijk het aantal musea en historische verenigingen. Er ontstonden samenwerkingsverbanden. In de provincie Gelderland gebeurde dat vanaf 1958. Twintig jaar later, in 1979, richtten deze instellingen samen het Gelders Oudheidkundig Contact (GOC) op. Het GOC was in Zutphen gevestigd.

Het GOC adviseerde de musea, archieven en oudheidskamers met het in kaart brengen van hun collecties. En ook met het beschrijven ervan. Het liefst op eenzelfde manier. Ze kregen ook hulp bij het toegankelijk maken van hun collecties voor een breder publiek. Het GOC introduceerde daarbij technologische hulpmiddelen zoals automatisering, digitale technieken en internet. Omdat dit voor het meeste personeel nieuw was, konden ze bij het GOC cursussen volgen.

Erfgoedbeheer:
Coöperatie Gelders Erfgoed

Later sloten zich nog meer Gelderse erfgoedorganisaties bij het GOC aan. In 2005 ging het GOC op in het samenwerkingsverband van het Gelders Erfgoed met het Gelders Archief.

In 2016 werd de naam gewijzigd in Coöperatie Erfgoed Gelderland. Deze samenwerking werd vervolgens in vier trefwoorden uitgedrukt: verbinden, versterken, bewaren en tenslotte beleven. De missie van Erfgoed Gelderland luidt Samen verleden toekomst geven. Het bureau van Erfgoed Gelderland is in Arnhem gevestigd.

erfgoedbeheer-coöperatie-gelders-erfgoed

Het Gelders Erfgoed vertegenwoordigt 243 erfgoedorganisaties sinds 2021 verspreid over de provincie. Dat zijn musea, historische verenigingen, bibliotheken, archieven, landgoederen, en andere organisaties.Evenals het GOC vroeger geven de huidige medewerkers van Erfgoed Gelderland eveneens adviezen op het gebied van erfgoedbeheer, erfgoedbehoud, collectiebeheer, publieksbegeleiding, publieksgeschiedenis en bedrijfsvoering. Jaarlijks organiseert Erfgoed Gelderland de Gelderse Landdag. Het thema voor 2022 is De grond onder onze voeten

Erfgoed Gelderland is een actieve organisatie met erfgoedprijzen en een jaarlijkse erfgoedfestival. Bovendien betrekt Erfgoed Gelderland jongeren bij het beheer van erfgoed, zoals in deze video is te zien.

In augustus 2022 zijn de resultaten van het tweeëneenhalf jaar durend onderzoek naar het slavernijverleden in de provincie Gelderland gepresenteerd met de publicatie van Sporen van slavernijverleden in Gelderland dat je hier kan bekijken. Projectleider was medewerkster van Erfgoed Gelderland Else Gootjes.

Verschillende soorten erfgoed

Er bestaan verschillende soorten erfgoed, namelijk werelderfgoed, cultuurerfgoed, industrieel erfgoed, mobiel en varend erfgoed, erfgoed van de oorlog, veteranen erfgoed, etc.

Materieel en immaterieel erfgoed

Bij erfgoedbeheer wordt het erfgoed verdeeld in materieel en immaterieel erfgoed.

Materieel erfgoed is dynamisch. Het past zich aan en verandert met de tijd mee. Materieel erfgoed kent twee soorten erfgoed: roerend of verplaatsbaar erfgoed, en onroerend of niet-verplaatsbaar erfgoed.

Roerend erfgoed zijn bijvoorbeeld schilderijen, sculpturen, collecties, boeken, bibliotheken, archieven, etc.

Onroerend erfgoed zijn onder andere monumenten, bouwwerken, landschappen, archeologie, natuurerfgoed, etc.

Immaterieel erfgoed is onderdeel van een bevolkingsgroep. Denk hierbij aan: tradities, dialecten, verhalen, liederen, feesten, rituelen, processies, geuren, dansen, ambachten, etc. Immaterieel erfgoed zit verankerd in de samenleving en laat de onderlinge verbondenheid of inclusiviteit van die samenleving zien.

Voorbeelden van materieel erfgoed en immaterieel erfgoed als erfgoed van de Indische & Molukse gemeenschap.

De Indische kookboeken van J.M.J. Catenius-van der Meijden en Beb Vuyk zijn een voorbeeld van materieel erfgoed.

erfgoed-kookboek-catenius-van-der-meijden
Mevr. J.M.J. Catenius-van der der Meijden Groot nieuw volledig Oost-Indisch kookboek. Semarang etc. 1942
erfgoed-kookboek-beb-vuyk
Beb Vuyk Groot Indonesisch Kookboek. Utrecht-Antwerpen 1973

Indisch koken, zoals vroeger in het restaurant Garoeda in Den Haag, is een voorbeeld van immaterieel erfgoed.

erfgoed-keuken-indisch-restaurant
Foto Pim Stuifbergen (Hollandse Hoogte)

Erfgoedbehoud:
Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland

In  2012 ondertekende Nederland het UNESCO Verdrag Bescherming van Immaterieel Cultureel Erfgoed. De UNESCO is de organisatie voor onderwijs, wetenschap en cultuur van de Verenigde Naties. De  UNESCO houdt de werelderfgoedlijst bij.

Het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland zorgt voor de uitvoering van dit UNESCO-Verdrag door de inventarisatie van immaterieel erfgoed in Nederland.

Sinds 2012 coördineert en beheert dit Kenniscentrum het immaterieel erfgoedbeheer en erfgoedbehoud in Nederland, Aruba, Bonaire, Curaçao en Sint Maarten.

logo-kenniscentrum-immaterieel-erfgoed-nederland

Het Kenniscentrum helpt beoefenaars van immaterieel erfgoed met het beheer en behoud van hun erfgoed. Maar ook met het borgen ervan. Borgen betekent het ontwikkelen, promoten en doorgeven van het immaterieel erfgoed. Als het betreffende immaterieel erfgoed is goedgekeurd, wordt het bijgeschreven in het Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland.

Momenteel zijn 349 inventarissen en netwerken bij het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland bekend. Voor de erkenning van een inventaris is een borgingsplan geschreven. Voor de erkenning van een netwerk heeft een netwerkorganisatie zich aangemeld.

Voorbeelden van typische Hollandse inventarissen zijn bijvoorbeeld Jan Klaassen en de poppenkast op de Dam en De Nederlandse Thuisbevalcultuur. Voorbeelden van Hollandse netwerken zijn onder andere Kraamzorg en Gabbercultuur.

Om te voorkomen dat de belangstelling voor het immaterieel erfgoed zal verdwijnen, er is immers sprake van vergrijzing onder leden van erfgoedorganisaties, draagt het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland de jongere generatie de kennis en het belang van erfgoedbeheer over.

Indisch & Moluks immaterieel erfgoedbehoud

Op dit moment hebben vier inventarissen en netwerken een directe of indirecte link met Indisch & Moluks erfgoed. Dat zijn het inventaris Chinees-Indische restaurantcultuur, bekend om de babi pangang, en de twee netwerken Surinaams-Javaanse gamalantraditie, en Pencak silat en Silat. De borgingsacties van deze inventarissen gelden voor 2021-2024.

De bijschrijving van de Indische rijsttafeltraditie in het Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland gebeurde voor 2018-2021. Daarom is er een nieuwe borgingsaanvraag voor 2022-2025 door Humphrey de la Croix (Samenwerking Erfgoed Indische Rijsttafel) in combinatie met de borgingen van Indisch koken door Adrienne Zuiderweg (Zuiderweg Erfgoed en Stichting Indisch Erfgoed) en de papeda in de Molukse keuken door Elias Rinsampessy (Stichting Muhabbat).

affiche papeda
Affiche Papeda (Afbeelding Stichting Muhabbat)

Erfgoedbeleid: het Verdrag van Faro

De  allerlaatste ontwikkeling op het gebied van cultureel erfgoed is de bekrachtiging van het Verdrag van Faro door de Raad van Europa in 2005. Bij dit verdrag gaat het om de sociale waarde van erfgoed als middel voor de realisatie van maatschappelijke doelen. Nederland zal in de komende jaren onderzoeken hoe de initiatieven en participaties van Nederlandse erfgoedinstellingen het best kunnen worden gestimuleerd en gefaciliteerd.

Erfgoed heeft toekomst

De geschiedenis van je cultuur leer je door samen met anderen je cultuur te onderzoeken,  je cultuur met elkaar te delen,  je cultuur samen door te geven aan de volgende generatie. Oud en jong gaan samen aan de slag voor het bewaren en behouden van hun gezamenlijk cultureel erfgoed. Erfgoed heeft toekomst

Verified by MonsterInsights

Door de site te blijven gebruiken, ga je akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

Deze site is standaard ingesteld op “cookies toestaan”, om je de beste mogelijke blader ervaring te geven. Als je deze site blijft gebruiken zonder je cookie instellingen te wijzigen, of als je klikt op “Accepteren” hieronder, dan geef je toestemming voor het gebruik van Cookies.

Sluiten